Wtorek, 8 września Imieniny: Maria, Adrianna, Sergiusz
Wrocław
Teraz Wtorek, 8 września 2026
Znane osoby

Hermann Henkel — nauczyciel i działacz turystyczny

Wojciech Zawadzki • 4 min czytania

Hermann Henkel

Hermann Henkel (ur. 1869 w Bielawie, zm. w nocy z 26 na 27 października 1918) był niemieckim nauczycielem i propagatorem turystyki w rejonie Gór Sowich. Był sekretarzem bielawskiego Towarzystwa Sowiogórskiego oraz inicjatorem działań związanych ze znakowaniem szlaków i rozwojem sportów zimowych.

Dane
Imię i nazwiskoHermann Henkel
Urodzenie1869, Bielawa
Śmierć26/27 października 1918 (zapalenie płuc po grypie "hiszpance")
Zawódnauczyciel, działacz turystyczny
Działalność
TowarzystwoTowarzystwo Sowiogórskie (Eulengebirgsverein Langenbielau)
Funkcjasekretarz 1905–1918; kierownik oddziału 1915–1917
Sporty zimowezałożyciel Klubu Narciarskiego; organizator zawodów
Upamiętnienietablica na Niedźwiedziej Skale (1921, replika 2004), Henkelbaude (1938)

Hermann Henkel działał na terenie Gór Sowich jako nauczyciel i aktywny propagator turystyki. W latach 1905–1918 pełnił funkcję sekretarza miejscowego Towarzystwa Sowiogórskiego, a w okresie 1915–1917 stał na czele oddziału, który wówczas liczył ponad 500 członków.

Życiorys i rola w Towarzystwie Sowiogórskim

Henkel został sekretarzem bielawskiego oddziału Towarzystwa Sowiogórskiego w 1905 roku. Jego działalność zyskała na znaczeniu, gdy w latach 1915–1917 kierował oddziałem w okresie największej świetności stowarzyszenia, kiedy to zrzeszało ono ponad pięćset członków. Towarzystwo współpracowało z innymi organizacjami górskimi, aby rozwijać turystykę w regionie.

W ramach tej współpracy prowadzono prace nad przystosowaniem obszaru dla turystów. Działania obejmowały znakowanie szlaków, budowę schronisk, tworzenie miejsc wypoczynku i wież widokowych oraz aktywność wydawniczą, mającą ułatwiać korzystanie z sieci tras.

Standaryzacja szlaków i plany sieci turystycznej

W 1912 sowiogórskie towarzystwa górskie powołały komisję do ujednolicenia systemu znakowania, z Henklem jako przewodniczącym. Celem komisji było ujednolicenie oznakowania oraz uzupełnienie istniejącej sieci o nowe szlaki. Główne założenie polegało na tym, aby trasy rozpoczynały się przy dworcach kolejowych lub stacjach, wykorzystując rozwiniętą sieć kolejową.

Henkel pracował także nad połączeniem Gór Sowich trasą turystyczną z Ziemią kłodzką oraz z szlakami Sudetów Zachodnich. Te plany miały zwiększyć powiązania między regionami i ułatwić dostęp turystom z dalszych miejscowości.

Propagowanie sportów zimowych

Henkel aktywnie promował sporty zimowe w Bielawie. Założył tam Klub Narciarski (Schneeschuh-Klub), który w 1912 roku przekształcił się w Towarzystwo Sportów Zimowych (Wintersportverein Langenbielau). W ramach tej organizacji organizowano zawody narciarskie.

Do jego zadań należało wytyczanie zimowych tras górskich za pomocą tyczek oraz organizacja imprez sportowych dla lokalnych narciarzy. Tego typu działania przyczyniały się do popularyzacji narciarstwa w regionie.

Upamiętnienie

W czerwcu 1921 na Niedźwiedziej Skale (Bärenstein), niedaleko Koziej Równi, odsłonięto brązową tablicę poświęconą Hermannowi Henkloi. W uroczystości brało udział ponad sto osób, w tym przewodniczący bielawskiego Towarzystwa Sowiogórskiego Wolfgang Dierig, przewodniczący Federacji Towarzystw Górskich przy Wielkiej Sowie Wilhelm Kordhanke, przedstawiciele innych towarzystw oraz rodzina Henkla — żona z najmłodszym synem i brat Paul. Odsłonięciu towarzyszył występ chóru z Bielawy.

W 1938 nowo otwarte schronisko pod przełęczą Jugowską nazwano Henkelbaude; obecnie funkcjonuje ono jako schronisko Zygmuntówka. Tablica na Niedźwiedziej Skale zaginęła po 1945 roku. W 2004 odsłonięto w tym miejscu drugą, dwujęzyczną tablicę z napisem zawierającym słowa Henkla:

W górach jestem znowu prawdziwym człowiekiem; tam stajemy się braćmi i wszystko co brzydkie i błahe opuszcza nas.
Auf den Bergen werde ich wieder ein reiner Mensch; dort werden wir Brüder und alles Hässliche und Kleine fällt von uns ab.

Henkel zmarł w nocy z 26 na 27 października 1918; przyczyną śmierci było zapalenie płuc będące następstwem przebytej grypy "hiszpanki".

Najczęstsze pytania

Kiedy Hermann Henkel pełnił funkcję sekretarza Towarzystwa Sowiogórskiego?
Był sekretarzem bielawskiego Towarzystwa Sowiogórskiego w latach 1905–1918.
Jak Henkel przyczyniał się do znakowania szlaków?
W 1912 przewodniczył komisji mającej ujednolicić system znakowania szlaków oraz uzupełnić istniejącą sieć o nowe trasy zaczynające się przy dworcach lub stacjach.
Czy Hermann Henkel działał na rzecz sportów zimowych?
Tak. Założył w Bielawie Klub Narciarski, który w 1912 przekształcił się w Towarzystwo Sportów Zimowych; organizował zawody i wyznaczał zimowe trasy tyczkami.
W jaki sposób Henkel został upamiętniony?
W 1921 odsłonięto brązową tablicę na Niedźwiedziej Skale. W 1938 nazwano Henkelbaude schronisko pod przełęczą Jugowską. Po 1945 tablica zaginęła; w 2004 postawiono repliki dwujęzyczną z cytatem Henkla.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Wojciech Zawadzki

Nazywam się Wojciech Zawadzki i w redakcji oczydolnegoslaska.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Dolnym Śląskiem: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również