Poniedziałek, 14 września Imieniny: Bernard, Roksana, Cyprian
Wrocław
Teraz Poniedziałek, 14 września 2026
Znane osoby

Johann Wilhelm Ritter — fizyk, odkrywca ultrafioletu

Wojciech Zawadzki • 3 min czytania

Johann Wilhelm Ritter
Fot. nieznany autor · „Johann Wilhelm Ritter” · licencja Public domain · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Johann Wilhelm Ritter (16 grudnia 1776–23 stycznia 1810) był niemieckim fizykiem, który odkrył istnienie zakresu promieniowania poza światłem widzialnym i poszerzył wiedzę o spektrum elektromagnetycznym.

Dane podstawowe
Imię i nazwiskoJohann Wilhelm Ritter
Urodzenie16 grudnia 1776, Samitz (Zamienice), Śląsk
Śmierć23 stycznia 1810, Monachium
Zawódfizyk
Edukacja i kariera
StudiaUniwersytet w Jenie
PracowałBawarska Akademia Nauk w Monachium
Najważniejsze osiągnięcia
Odkryciepromieniowanie ultrafioletowe
Pracebadania nad elektrycznością i elektrolizą

Johann Wilhelm Ritter był fizykiem znanym przede wszystkim z odkrycia niewidzialnego promieniowania tuż poza fioletową częścią widma. Jego eksperymenty obejmowały badania nad prądem elektrycznym, elektrolizą oraz reakcjami chemicznymi pod wpływem światła.

Życiorys i wykształcenie

Urodził się 16 grudnia 1776 roku w Samitz, zwanym też Zamienicami na Śląsku. W latach 1791–1795 odbywał staż u farmaceuty w Legnicy. Po odziedziczeniu majątku rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie w Jenie.

W Jenie jego zainteresowania skierował ku elektryczności; mentorem Rittera był Alexander von Humboldt. Po studiach wykładał na tej uczelni. W 1804 roku przeniósł się do Monachium i związał się z Bawarską Akademią Nauk, gdzie pozostał do śmierci.

Badania nad elektrycznością i elektrolizą

W 1799 lub 1800 roku Ritter przeprowadził elektrolizę wody, rozkładając ją na wodór i tlen. W odróżnieniu od wcześniejszych eksperymentów zebrał gazy oddzielnie przy elektrodach i zmierzył ich stosunek objętościowy. Prowadził także elektrolizę soli metalicznych, uzyskując czyste metale.

W kolejnych latach opracował proces galwanostegii, badał prąd termoelektryczny i w 1802 roku zbudował suche ogniwo elektryczne. W 1803 roku stworzył baterię akumulatorów. W eksperymentach z rtęcią zaobserwował wpływ prądu na metal w u-kształtnej kapilarze, co zapowiadało późniejsze badania nad zjawiskiem elektrokapilarności.

Odkrycie promieniowania ultrafioletowego

Zainspirowany odkryciem promieniowania podczerwonego przez Williama Herschela, Ritter poszukiwał promieniowania po przeciwnej stronie widma widzialnego. 22 lutego 1801 roku w Jenie zauważył, że chlorek srebra rozkłada się najszybciej pod wpływem niewidzialnego promieniowania powstającego poza światłem fioletowym. To spostrzeżenie doprowadziło go do wykazania istnienia promieniowania ultrafioletowego.

Eksperymenty na organizmach i korespondencje naukowe

Ritter wielokrotnie eksperymentował na sobie, przykładując elektrody do różnych części ciała — oczu, uszu, języka, nosa i rąk — aby sprawdzić wpływ prądu na odczucia i reakcje. Na tej podstawie postulował, że procesy elektrochemiczne zachodzą nieustannie w organizmach żywych.

Korespondował z takimi postaciami jak Johann Wolfgang von Goethe, Hans Christian Ørsted, Achim von Arnim i Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling. Styl jego publikacji bywał trudny, co ograniczyło początkowe rozpoznanie niektórych prac.

Życie prywatne i śmierć

W 1804 roku Ritter zawarł związek małżeński; miał czworo dzieci. Zmarł 23 stycznia 1810 roku w Monachium. Ostatnie lata życia upłynęły mu w biedzie.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Johann Wilhelm Ritter?
Urodził się 16 grudnia 1776 roku w Samitz (Zamienice) na Śląsku.
Za co Ritter jest najbardziej znany?
Jest znany z odkrycia istnienia promieniowania ultrafioletowego poza światłem widzialnym.
Jakie prace prowadził Ritter w dziedzinie elektryczności?
Przeprowadzał elektrolizę wody i soli metalicznych, opracował proces galwanostegii, badał prąd termoelektryczny, zbudował suche ogniwo i baterię akumulatorów.
Gdzie pracował Ritter w ostatnich latach życia?
Od 1804 roku był związany z Bawarską Akademią Nauk w Monachium.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Wojciech Zawadzki

Nazywam się Wojciech Zawadzki i w redakcji oczydolnegoslaska.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Dolnym Śląskiem: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również